20 lik dişe dolgu yapılır mı sorusunun yanıtı şudur: diş ağızda yeterince açılmış, çürük sınırlı ve diş fırçayla temizlenebilecek durumdaysa dolgu yapılabilir. Dişin kısmen gömülü olduğu, çürüğün sinire ulaştığı ya da bölgenin temizlenemediği durumlarda ise kanal tedavisi, kaplama veya çekim değerlendirilir. Doğru seçeneği dişin konumu ve röntgen görüntüsü belirler.
Dolgu, kanal tedavisi, kaplama ve çekim bir bakışta
Dört seçenek aynı dişte farklı sorulara cevap verir: dolgu çürüğü temizleyip boşluğu doldurur, kanal tedavisi dişin içindeki sinir dokusunu temizler, kaplama zayıflamış dişi dışarıdan korur, çekim ise dişin ağızdan alınmasıdır. Aşağıdaki tablo kararı belirleyen noktaları yan yana gösteriyor.
| Seçenek | Nasıl uygulanır | Kime uygun | Süre | Sonrasında bakım |
|---|---|---|---|---|
| Dolgu | Çürük temizlenir, boşluk diş renginde materyalle doldurulur. | Çürüğü yüzeysel olan, ağızda yeterince açılmış ve fırçanın ulaşabildiği diş. | Çoğunlukla tek randevu. | Dolgu kenarının temiz tutulması, düzenli kontrol. |
| Kanal tedavisi | Enfekte sinir dokusu çıkarılır, kanallar temizlenip doldurulur. | Çürüğü sinire ulaşmış, kökleri ulaşılabilir yapıda olan diş. | Bir ya da birkaç randevu. | Çoğu zaman kaplama ya da güçlü bir dolgu ile korunması gerekir. |
| Kaplama | Dişin dışı ölçüye göre hazırlanan bir kuron ile örtülür. | Büyük bölümü yıkılmış ama kökü sağlam, ısırma yükü alan diş. | Ölçü ve yapıştırma için birden fazla randevu. | Kenarın temizliği, diş sıkma varsa önlem. |
| Çekim | Diş ağızdan alınır; gömülü dişlerde küçük bir cerrahi işlem gerekebilir. | Korunamayacak kadar yıkılmış, sürekli iltihaplanan ya da komşu dişe zarar veren diş. | Basit çekimde kısa, cerrahi çekimde daha uzun. | İyileşme dönemi bakımı ve kontrol. |
20’lik dişe dolgu yapılabilen durumlar
Dolgu, dişin çiğneme yüzeyi ağıza sürmüşse ve çürük yüzeyde kalmışsa güvenle yapılabilir. Bu durumda diş eti dişin üzerinden çekilmiş olur, hekim çürüğü rahatça temizler ve dolgu kenarı fırçayla temizlenebilen bir yerde biter.
Dolgunun işe yarayacağı durumlar şunlardır:
- Çürük sadece mine ve dentinde, sinire uzak.
- Diş tamamen sürmüş, karşı dişle düzgün kapanıyor.
- Diş eti iltihabı ve ağrı yok, dişin çevresi kolay temizleniyor.
- Komşu dişte zarar oluşmamış.
Böyle bir dişte yapılan kompozit dolgu diş dokusunu korur ve çoğu zaman tek randevuda tamamlanır.
Erişimi zor dişte dolgu nasıl yapılır
20’lik diş ağzın en arkasında olduğu için dolgu yaparken hekimin görüş ve alet erişimi zorlaşır. Bu zorluk, dolgunun nemden korunmasını ve kenarlarının tam kapanmasını güçleştirir; bu nedenle iyi bir ışık, uygun aletler ve hastanın ağzını yeterince açabilmesi gerekir.
Diş eti dişin üstünü kısmen örtüyorsa dolgu kenarı diş etinin altında kalabilir ve bu bölge temizlenemez. Böyle bir durumda dolgu yapılsa bile çürük tekrarlayabileceği için hekim genellikle diş etini düzenleme ya da dişi çekme gibi alternatifleri de konuşur. Panorama Ankara’da ağız içi dijital tarama, dijital periapikal röntgen ve bilgisayar destekli dijital anestezi gibi araçlar, dişin durumunu görmek ve işlemi rahat yürütmek için kullanılır.
Çürük yirmilik dişe kanal tedavisi yapılabilir mi
Yapılabilir; ancak kökleri ulaşılabilir yapıda olan ve kalan diş yapısı korunabilecek dişlerde mantıklıdır. Yirmilik dişlerin kök kanalları sık sık eğri, ince ya da sayıca fazla olduğu için bu işlem ön dişlere göre zordur. Ağzın arkasındaki konum da aleti yönlendirmeyi güçleştirir.
Kökleri çok eğri olan ya da kanalına hiç ulaşılamayan bir dişte kanal tedavisi uygun olmayabilir; bu durumda çekim değerlendirilir. Ulaşılabilir bir dişte ise kök kanal tedavisi dişi ağızda tutmanın yolu olabilir.
Hangi seçenek kime uygun
Dolgu, dişi olduğu gibi korumak isteyen ve çürüğü sınırlı olan kişiler için uygundur; temizlenebilir bir yirmilik diş gereksiz yere çekilmez. Kanal tedavisi, dişi ağrı yapmadan ağızda tutmak isteyen ve kökleri ulaşılabilir olan kişiler için bir seçenektir, ancak sonrasında dişin korunması gerekir.
Kaplama, kanal tedavisi görmüş ya da büyük bir kısmı yıkılmış ama sağlam kökü olan dişi taşıyan kişiye göre planlanır. Çekim ise tekrar eden iltihabı, zor temizlenen bir dişi ve komşu dişteki zararı bitirmek isteyenler için daha rahat bir yol olabilir. Hangisinin sizin için doğru olduğuna yaş, ağız açıklığı, dişin sürme durumu ve genel sağlık birlikte bakılarak karar verilir; genç ve ileri yaştaki kişilerde yaklaşım da bu yüzden farklılaşabilir.
Kaplama seçeneği ne zaman düşünülür
Kaplama, dişin büyük bölümü yıkılmışsa ve kökü sağlamsa, özellikle kanal tedavisinden sonra dişi kırılmaya karşı korumak için düşünülür. Çiğneme yükünü en çok taşıyan dişlerden biri olduğu için, kanal tedavili bir yirmilik dişte yalnızca dolgu yeterli olmayabilir.
Ancak kaplama yapılabilmesi için dişin ağızda çalışılabilecek konumda ve karşı dişi ile kapanışta olması gerekir. Hiç çıkmamış ya da karşısında kapanacak dişi olmayan bir yirmilik diş için kaplama çoğu zaman gereksizdir. Kaplama malzemesine dişin konumuna ve çiğneme yüküne göre hekim karar verir.
Çekim kararı hangi durumlarda verilir
Çekim, dişin korunmasının yarar sağlamayacağı ya da çevresine zarar verdiği durumlarda önerilir. Yirmilik diş için çekim kararına götüren başlıca nedenler şunlardır:
- Sürekli tekrarlayan diş eti iltihabı (perikoronit) ve ağrı.
- Komşu dişte çürük ya da kök çürüğü oluşturması.
- Gömülü ya da yarı gömülü olup temizlenememesi.
- Kist veya benzeri bir oluşumla ilişkili görünmesi.
- Kanal tedavisine ve dolguya elverişli olmayacak kadar yıkılmış olması.
Çekim, kimi zaman en rahat çözümdür; çünkü zor temizlenen bir dişi korumaya çalışmak sürekli çürük ve iltihap döngüsü yaratabilir. Gömülü dişlerin çekimi cerrahi bir işlemdir; ayrıntıları 20 yaş dişi çekimi sayfasında anlattık.
Karar öncesi muayene, röntgen ve CBCT değerlendirmesi
Kararın temeli, dişin ağızdaki konumunu ve köklerini gösteren görüntülemedir. Muayenede önce dişin ne kadar sürdüğü, diş etinin durumu ve çürüğün yeri incelenir. Ardından dijital panoramik röntgen genel resmi, periapikal röntgen ise tek dişin kökünü ve çürüğün derinliğini gösterir.
Diş gömülü ya da yarı gömülü ise veya sinirle ilişkisi merak ediliyorsa, 3 boyutlu dental tomografi (CBCT) kökün ve çevre dokunun üç boyutlu görüntüsünü verir. Bu görüntü olmadan dolgu, kanal ya da çekim arasında kesin karar vermek, özellikle komplike dişlerde güvenilir olmaz.
Tedavi sonrası kontrol ve uzun vadeli takip
Her seçenekte tedavi sonrası düzenli kontrol, sonucun kalıcılığını belirler. Dolgu yapılan yirmilik dişte kenarın temiz olup olmadığı, çürüğün tekrarlayıp tekrarlamadığı röntgenle izlenir. Kanal tedavisi yapılan dişte ağrı, şişlik ya da diş eti akıntısı olup olmadığına bakılır. Çekim sonrasında yaranın iyileşmesi ve komşu dişin durumu kontrol edilir.
Ağız hijyeni bu dişte ayrıca önemlidir: arka bölgeye ulaşabilen küçük başlıklı bir fırça, diş ipi ya da arayüz fırçası kullanmak çürüğü geciktirir.
Sık sorulan sorular
Yirmilik diş dolgusu uzun vadede dayanır mı?
Dayanma süresi, dolgunun kenarının temizlenebilirliğine ve dişin kapanışına bağlıdır. Temizliği kolay, diş etinden uzak ve doğru kapanan bir yirmilik dişteki dolgu uzun süre görev yapabilir; temizlenemeyen bir bölgedeki dolguda çürük tekrar edebilir.
20’lik diş tedavisi kaç seans sürer?
Dolgu çoğunlukla tek randevuda biter. Kanal tedavisi bir ya da birkaç randevuya yayılabilir, kaplama ise ölçü ve yapıştırma için birden fazla randevu gerektirir. Çekimde süre, dişin gömülü olup olmamasına göre değişir; kesin takvimi muayene sonrası hekim verir.
Çankaya’da 20’lik diş muayenesi
20’lik diş için dolgu mu, kanal mı, çekim mi gerektiğini görüntüleme ile birlikte değerlendirmek en sağlıklı yoldur. Panorama Ankara’nın Çankaya’daki kliniğinde dijital röntgen ve CBCT ile dişinizin durumuna bakılabilir; seçenekleri gözden geçirmek için 20 yaş dişi tedavi seçenekleri sayfasına göz atabilir ya da Panorama Ankara sayfası üzerinden randevu için bize ulaşabilirsiniz.
